Kto i na jakich zasadach może nadal odliczać składkę zdrowotną, prowadząc JDG w roku 2026?
11/03/2026
Składka zdrowotna w 2026 r. pozostaje jednym z najbardziej problematycznych elementów rozliczeń osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Choć sam mechanizm naliczania składki zdrowotnej został ukształtowany już kilka lat temu, w dalszym ciągu wywołuje on istotne wątpliwości – zwłaszcza w zakresie możliwości jej odliczenia. Dla wielu przedsiębiorców kluczowe znaczenie ma bowiem to, czy i w jakim zakresie zapłacone składki zdrowotne mogą wpływać na podstawę opodatkowania albo wysokość podatku dochodowego. W 2026 r. nie wszyscy podatnicy mają taką możliwość, a zasady różnią się w zależności od wybranej formy opodatkowania działalności gospodarczej.
Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie, kto może odliczać składkę zdrowotną, na jakich zasadach oraz jakie limity obowiązują w danym roku podatkowym 2026 r., z uwzględnieniem specyfiki rozliczeń składki zdrowotnej w JDG.
Składka zdrowotna JDG a forma opodatkowania w 2026 r.
Podstawowym kryterium decydującym o możliwości skorzystania z odliczenia składki zdrowotnej jest forma opodatkowania wybrana przez przedsiębiorcę prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą. Składka zdrowotna w 2026 r. jest obliczana odmiennie w przypadku podatników rozliczających się:
wg skali podatkowej,
podatkiem liniowym,
w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych,
w formie karty podatkowej.
Jednocześnie każda z tych form opodatkowania wiąże się z innym sposobem ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, inną wysokością składki zdrowotnej oraz (co najistotniejsze) innym zakresem dopuszczalnych odliczeń składki zdrowotnej.
Składka zdrowotna a zasady ogólne (skala podatkowa)
Przedsiębiorcy rozliczający działalność gospodarczą wg skali podatkowej pozostają w 2026 r. w najmniej korzystnej sytuacji z perspektywy odliczeń składki zdrowotnej. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem możliwości, aby zapłacone składki zdrowotne obniżały podstawę opodatkowania ani powodowały zmniejszenie dochodu czy podatku dochodowego.
W przypadku skali podatkowej składka zdrowotna stanowi 9% podstawy wymiaru składki, którą jest dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka. Dochód ten ustala się jako różnicę pomiędzy przychodami a kosztami uzyskania przychodów, z uwzględnieniem zasad narastających w kolejnych okresach roku składkowego.
Warto podkreślić, że ubezpieczenie zdrowotne nie stanowi dochodu, który mógłby być pomniejszony o zapłacone składki zdrowotne, a same składki na ubezpieczenie zdrowotne nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy opodatkowani skalą podatkową ponoszą pełny ciężar składki zdrowotnej, niezależnie od wysokości osiągniętych przychodów, nawet w przypadku wystąpienia straty podatkowej w danym roku podatkowym.
Podatek liniowy a odliczenie składki zdrowotnej
Zupełnie inaczej sytuacja kształtuje się u przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym. W ich przypadku ustawodawca dopuścił możliwość częściowego odliczenia składki zdrowotnej, co czyni tę formę opodatkowania nadal atrakcyjną dla podatników osiągających wysokie dochody.
W 2026 r. przedsiębiorców rozliczających podatek liniowy obowiązuje limit odliczenia składki zdrowotnej. Odliczenie przysługuje w formie zmniejszenia dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania. Limit odliczenia składki zdrowotnej w 2026 r. wynosi 14 100 zł w skali roku podatkowego. Oznacza to, że zapłacone składki zdrowotne mogą zostać uwzględnione w kosztach podatkowych jedynie do wysokości określonego limitu.
Istotne jest, że odliczeniu podlegają wyłącznie faktycznie zapłacone składki zdrowotne, przy czym zapłacona składka musi dotyczyć pozarolniczej działalności gospodarczej. W praktyce odliczenie składki zdrowotnej następuje na etapie rocznego rozliczenia podatku dochodowego, choć podatnik może uwzględniać zapłacone składki również na bieżąco przy ustalaniu zaliczek.
Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne w podatku liniowym ustala się analogicznie jak przy skali podatkowej, z tą różnicą, że sama składka wynosi 4,9% dochodu, przy czym obowiązuje minimalna składka zdrowotna, liczona od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych a składka zdrowotna
Kolejną grupą podatników, którzy mogą odliczać składkę zdrowotną w 2026 r., są przedsiębiorcy opodatkowani w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. W ich przypadku mechanizm odliczenia jest odmienny niż przy podatku liniowym.
Podatnicy rozliczający przychody ewidencjonowane mają prawo pomniejszyć przychód o 50% zapłaconych składek zdrowotnych. Odliczenie to wpływa bezpośrednio na przychód pomniejszony, stanowiący podstawę opodatkowania ryczałtem. Co istotne, nie obowiązuje tu roczny limit kwotowy analogiczny do limitu odliczenia składki zdrowotnej przy podatku liniowym – ograniczeniem jest jedynie wysokość faktycznie zapłaconej składki.
Wysokość składki zdrowotnej w ryczałcie uzależniona jest od wysokości osiągniętego przychodu w danym roku podatkowym. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi określony procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, a sama składka wynosi 9% tej podstawy.
Przekroczenie określonego limitu przychodów ewidencjonowanych w trakcie roku skutkuje obowiązkiem korekty rozliczenia składki zdrowotnej, w tym dopłatą za poprzednie miesiące. Odliczeniu podlegają jednak zapłacone składki zdrowotne, niezależnie od momentu ich uiszczenia.
Karta podatkowa a możliwość odliczenia składki zdrowotnej
Przedsiębiorcy opodatkowani w formie karty podatkowej również zachowują w 2026 r. możliwość skorzystania z odliczenia składki zdrowotnej, choć w bardzo ograniczonym zakresie. W tym przypadku odliczenie przysługuje w formie obniżenia podatku o 19% zapłaconej składki zdrowotnej.
Podstawę wymiaru składki stanowi minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w danym roku kalendarzowym, a minimalna składka zdrowotna jest stała przez cały rok podatkowy. Odliczenie następuje bezpośrednio od kwoty podatku należnego wynikającego z decyzji o wysokości karty podatkowej.
Składka zdrowotna a osoby współpracujące
Odrębne zasady obowiązują w zakresie składki zdrowotnej dla osób współpracujących przy prowadzeniu jednoosobowej działalności gospodarczej. W 2026 r. podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla osób współpracujących stanowi 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.
W przypadku składki zdrowotnej opłacanej za osoby współpracujące nie występuje możliwość jej odliczenia ani w kosztach uzyskania przychodów, ani od dochodu, ani od podatku. Składka ta nie wpływa zatem na podstawy opodatkowania przedsiębiorcy.
Rok składkowy a rozliczenie składki zdrowotnej
W kontekście możliwości odliczenia składki zdrowotnej nie można pominąć pojęcia roku składkowego, który dla podatników rozliczających się wg skali podatkowej oraz podatkiem liniowym trwa od 1 lutego do 31 stycznia roku następnego. Ma to istotne znaczenie przy ustalaniu miesięcznej podstawy wymiaru składki oraz przy rocznym rozliczeniu zapłaconych składek zdrowotnych.
W pierwszym miesiącu roku składkowego, w przypadku braku dochodu osiągniętego w miesiącu poprzedzającym miesiąc podlegania ubezpieczeniu, zastosowanie znajduje minimalna podstawa wymiaru składki, ustalana w oparciu o minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące na pierwszy dzień roku składkowego.
Składka zdrowotna a prowadzenie kilku działalności
Przedsiębiorcy prowadzący więcej niż jedną działalność gospodarczą powinni pamiętać, że w przypadku podatku liniowego i skali podatkowej składka zdrowotna naliczana jest od sumy dochodów. Ma to bezpośredni wpływ na wysokość zapłaconej składki oraz w konsekwencji na wysokość możliwego odliczenia w ramach obowiązującego limitu odliczenia składki zdrowotnej.
W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, przy ustalaniu wysokości składki zdrowotnej bierze się pod uwagę łączną wysokość przychodów ze wszystkich działalności, co może skutkować wejściem w wyższy próg składkowy.
Podsumowanie
Składka zdrowotna w 2026 r. pozostaje jednym z kluczowych elementów wpływających na realne obciążenia fiskalne przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Możliwość jej odliczenia została zachowana wyłącznie dla wybranych grup podatników – przede wszystkim rozliczających się podatkiem liniowym, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych oraz w formie karty podatkowej.
Każda z form opodatkowania wiąże się z innym mechanizmem ustalania podstawy wymiaru składki, inną wysokością składki zdrowotnej oraz innymi zasadami rozliczenia zapłaconych składek zdrowotnych. W praktyce oznacza to, że wybór formy opodatkowania w 2026 r. powinien być poprzedzony szczegółową analizą, uwzględniającą nie tylko wysokość podatku dochodowego, ale również realny koszt składek na ubezpieczenie zdrowotne i możliwości ich odliczenia w danym roku podatkowym.
autor: Andrzej Nowak
Prezes zarządu KPAN, doradca podatkowy
Skontaktuj się z nami
Doradca biznesowy skontaktuje się z Tobą
i wspólnie ustalimy czy i jak możemy Ci pomóc?
Pracujemy od poniedziałku do piątku
w godzinach od 9:00 do 17:00
Wypełnij formularz
Więcej z naszego bloga
